بنفشه

Viola Odorata L .

از خانواده بنفشهها Violaceae

انگليسيViolet , Blue Violet , Sweet Violet

نامهاي رايج: گل بنفشه، بنفشه معطر، بنفشه ايراني، بنفسج، بنفشه وحشي.

بنفشه گياهي پايا با ريزومهاي خزنده منشعب و شاخههاي خزنده زيرزمينياست كه در انتها ريشه ميدهد. برگهاي آن كه همزمان با گلها ظاهر ميشود كوچكبهطول 2 ـ 4 سانتيمتر، قلبي شكل تا بيضوي پهن با حاشيههاي دندانهدار است.برگهايي كه بعد از گلهاي بهاري بوجود ميآيد بزرگتر است. گلهاي آن در فروردين تاارديبهشت ظاهر ميشود، به رنگ بنفش تيره و معطر است و عموماً عقيم است. درمردادماه گياه بزرگتر شده، درخشندگي گلها كم شده و كاسبرگها بيرنگ ميشود كهعلائم باروري و تشكيل دانه است.

بنفشه معطر داراي موسيلاژ، ويولين، ساپونين، متيل ساليسيلات،

نشاسته،گلوكوزيدي بهنام ويولا كوئرسيترين، آنتوسيانين، اسانس، ويتامين C است.

قسمت مورد استفاده، گل، برگ، ريشه، دانه و تمام قسمتهاي گياه بههمراهريشه بهشكل خشك شده كه گلهاي آن را در فروردين و ارديبهشت گردآوريميكنند و گياه كامل را بايد در بهار موقع گل دادن گردآوري كرد و در سايه خشكاند.

خواص و اثرات داروئي: طبع بنفشه سرد و مرطوب است.

بنفشه داراي خواص خلطآور، مقوي ريه، ملين و نرم كننده، معرق، آرامبخش،مدر، ضد تهوع، ضد التهاب، ضد زكام، مسهل صفراء، تب بر، قي آور (ريشه) است.

بنفشه در موارد عفونتهاي مجاري تنفسي، گلو درد، رفع گريپ، زكام،سرماخوردگي، برونشيتهاي حاد، التهاب دستگاه هضم، ناراحتيهاي معده و كبد وطحال، نزلههاي مزمن، كاهش تب، سرفه، رفع التهاب غشاء مخاطي دستگاهتنفس، رماتيسم عروقي، ذاتالريه، تنگي نفس، تصفيه كننده خون، خونريزي معدهمورد استعمال داخلي قرار ميگيرد.

در استعمال خارجي غرغره شربت گل بنفشه پس از رقيق كردن با آب برايدرمان آنژين (گلو درد)، گرفتگي صدا مصرف ميشود.

طرز تهيه شربت گل بنفشه: گل بنفشه تازه 100 گرم، آب مقطر بهمقدار كافي وقند 380 گرم.

گلها را از بن سبز آن جدا كرده و بهمدت 12 ساعت در 200 گرمآب جوش

دم كنيد و از پارچه تميزي با فشار رد كرده و صاف كنيد و صاف شده آنرا با شكر سرخ مخلوط كرده و روي آتش ملايم بگذاريد تا بجوشد و مايع غليظيبهدست ميآيد كه شربت گل بنفشه است. اين شربت خلطآور و كمي ملين است،مقوي ريه و سينه و مقوي عمومي نيز بهحساب ميآيد. دم كرده 30 گرم برگ خشكبنفشه در يك ليتر شير جوشان بهمدت 2 تا 3 دقيقه اثر نرمكننده دست و صورتدارد. از اين فرآورده براي سفيدي و نرمي پوست دست بهكار ميرود.

از برگهاي كوبيده تازه بنفشه ميتوان براي التيام سريعتر روي زخمها ماليد. ازدمكرده 20 تا 30 گرم گلهاي خشك بنفشه در يك ليتر آب روزانه 4 تا 5 فنجان درروز در فاصله بين غذاها جهت رفع ناراحتيهاي سينه، زكام، عفونتهاي مجاريتنفسي، سرفه و مخملك، سرخك و برونشيت مفيد واقع ميگردد.

نسخه جهت درمان خونريزي معده براثر زخم معده

يك مشت گل بنفشه را در يك ليوان آب خيس نموده پس از چند ساعت لعابيايجاد ميكند. تمام محتوي ليوان را تناول نماييد. (در شبانهروز 2 تا 3 مرتبه تكراركنيد). نسخه جهت درمان سياه سرفه، گرفتگي صدا، تنگي نفس، برونشيت حاد،ذاتالريه و ذاتالجنب 10 تا 15 گرم گل بنفشه را در دو ليوان آب جوش دم كردهصبح و ظهر و عصر و شب هروعده يك استكان با كمي شكر تناول نماييد.

از دم كرده 2 قاشق غذاخوري از تمام قسمتهاي گياه گلدار بنفشه در يك ليترآب جوش بهعنوان داروي تصفيهكننده خون مصرف ميكنند.

از گل بنفشه معطر، شيري بهدست ميآيد كه اثر ملين دارد و براي درمانسياهسرفه، زكام، گريپ، بيماريهاي سينه و گلو مورد استفاده قرار ميگيرد

. ريشةبنفشه تهوعآور است جوشانده ريشة بنفشه مخاط جهاز هاضمه را تحريك كرده وباعث تهوع ميشود و مسموميت را برطرف ميكند.

دم كردة گل بنفشه بهصورت خالص يا مخلوط آن با ختمي و پنيرك و شقايقبراي درمان بيماريهاي سينه از قبيل برونشيت، گريپ، آنژين استفاده ميشود. از ايندمكرده براي معالجة التهاب دستگاه گوارش، كليه، مثانه و بيماريهاي مخملك،سرخك و تبهاي دانهاي توصيه شده است.

طرز تهيه روغن بنفشه: 70 گرم گل بنفشه را در 200 گرم روغن كنجد ريخته و پس از پنجروز صاف كنيد. مجدداً 70 گرم گل بنفشه را در آن ريخته و پس از پنج روز صافنماييد و اين عمل را آنقدر تكرار كنيد تا روغن كنجد رنگ و بوي بنفشه بگيرد. دراين حال براي آخرين مرتبه صاف كرده مصرف نماييد.

از اين روغن بنفشه هفتهاي يك يا دو مرتبه بر پوست سر ماليده و پس از حدود15 دقيقه بشوييد كه بهعنوان ضد ريزش مو و ضد شوره مصرف ميشود.

برنجاسف

Artemisia Vulgaris L .نام علمی

از خانواده كاسني Compositae

انگليسيMugwort , Felon Herm _ Wood

نامهاي رايج: درمنه، شويلا، حبقالراعي، بلنجاسف.

برنجاسف گياهي است پايا با ساقهاي استوانهاي، سفيد رنگ مايل بهصورتي،ايستادهكه بلندي آن به 120 ـ 60 سانتيمتر ميرسد. برگهاي آن كوچك كه پشت آنبهرنگ سبز نقرهاي و پرزدار و روي برگها سبز است. گلهاي آن معطر و تلخ، بهرنگزرد مايل به قرمز كه اواخر تابستان و اوايل پاييز ظاهر ميشود، ريشه آن دراز بهقطر حدود يك انگشت است.

برنجاسف از نظر تركيبات شيميايي حاوي روغن، صمغ، لعاب، يك ماده بهنامآونين، يك ماده عامل تلخ، قند، اينولين، تانن، اسانس كه شامل مواد پينن،سينئول، تويون و ترپن ميشود، آرتميزين و ويتامينهاي C , B , A و رزين ميباشد.

قسمت مورد استفاده برنجاسف ريشه، برگ، سرشاخههاي گلدار و حتي كليهقسمتهاي گياه ميباشد. برگهاي آن را قبل از گل دادن، سرشاخه گلدار در فاصلهماههاي تير و مرداد ولي ريشه و ريزوم آن در پاييز چيده و در سايه ميخشكانند.

خواص و اثرات دارويي: طبع برنجاسف خيلي گرم و خشك است.

برنجاسف داراي خواص مقوي و تونيك، مقوي معده، آرامبخش و ضد تشنج،قاعدهآور، محرك، ضد كرم و ضد اسپاسم، ضد اسهال، بادشكن، مدر، تببر، ضدقي و تهوع، ضد رماتيسم و ضد اسهال خوني و ضد عفونيكننده است.

برنجاسف در موارد تب، رفع بياشتهائي، ضعف گوارش و قاعدگي نامنظم،اختلالات عصبي، رفع حالات صرع مانند دختران در زمان بلوغ، رماتيسم، نقرس،رفع سرگيجه، درمان حالات اضطرابي، رفع سوء هاضمه، اسهال خوني، كم خوني،رفع اختلالات با منشاء عصبي نظير استفراغها، داءالرقص، دردهاي عصبي، صرع،هيستري، دفع كرم آسكاريس، تسكين آسم و بيماريهاي مغزي، سنگ مثانه،بازكنندة انسداد مجاري، رفع عفونتهاي عصبي و رفع تشنج و... اثرات خوبي ظاهرميكند.

دم كرده ريشه برنجاسف اثر مقوي دستگاه گوارش دارد و براي كم خوني وضعف عمومي اثر مفيد ظاهر ميكند.

دم كرده 10 گرم گياه خشك در يك ليتر آب جوش مدر و قاعدهآور است. ونشستن در آن براي رفع شاش بند، رفع بند آمدن عادت ماهيانه، تسهيل

تولد،بازكردن دهانة رحم، رفع ورم رحم، اخراج جنين و پاك كردن جراحتهاي رحم بسيارمفيد است.

دم كرده 20 گرم گل و برگ برنجاسف در يك ليتر آب جوش براي تقويت اشتهاو دستگاه هاضمه و بروز تب، پس از هروعده غذا يك فنجان تناول شود. براي رفعاختلالات عصبي از گرد ريشه برنجاسف معادل 15 گرم، مخلوط در 30 گرم تند،بهمقدار يك قاشق قهوهخوري در هروعده و 4 مرتبه در روز مصرف شود.

دم كرده 10 تا 15 گرم سرشاخه گلدار برنجاسف در هزار گرم آب جوشبهمدت 10 دقيقه و بهمقدار سه فنجان براي رفع سرگيجه و برقراري قاعدگي تناولشود.

در استعمال خارجي برگهاي برنجاسف به شكل سيگار دود كنند براي تسكينآسم نافع است. از جوشانده برگها براي شستن و پاك كردن زخم و التهاب مهبل،ضماد آن كه از برگهاي له شده تهيه ميشود براي رفع سردرد، و روي سينه براي رفعدرد سينه، و زير شكم براي رفع شاش بند، باز كردن عادت ماهيانه، تحليل ورمها واستنشاق آن بهشكل دم كرده براي رفع زكام و امراض دماغي مفيد است.

ضماد برنجاسف براي رفع اقسام سردردها، باز كردن گرفتگيهاي دماغي،تقويت دماغ، رفع سرسام بلغمي و خوابآلودگي نافع است.

خوردن گل زرد برنجاسف با عسل براي كشتن اقسام كرم معده و كرم روده،خصوصاً كرم اسكاريس مفيد است.

دو مشت برنجاسف خشك شده را در آب ولرم وان حمام بريزيد. استحمام درآن براي درمان درد مفاصل (آرتروز)، نقرس، رماتيسم، خستگي اعضاي سافله وبازشدن قاعدگي بسيار نافع است.

5 گرم گرد ريشه برنجاسف مخلوط با 5 گرم عسل بهمقدار 3 قاشق قهوهخوريدر روز جهت درمان صرع استفاده ميشود.

بارهنگ

Plantago major L .

از خانواده بارهنگ Plantaginaceae

انگليسيPlantain , Great Plantain , Ripple Grass

نامهاي رايج: بارتنگ، بارهنگ كبير، لسان الحمل، لسان الحملكبير، رماجولك، چرغول.

بارهنگ گاهي است علفي، بلند حداكثر 50 سانتيمتر، فاقد ساقهاي مشخص بابرگهاي طوقهاي بيضي شكل و پهن و تخم مرغي به طول 5 تا 30 سانتيمتر است.گلهاي آن داراي جامي به رنگ خاكستري روشن يا تقريباً مايل به قرمز و مجتمعبهصورت سنبلههاي دراز است. دانهها قهوهاي پررنگ كوچك و تخم مرغياند.

برگ و ريشه بارهنگ كبير داراي موسيلاژ، صمغ، اسيدهاي آلي، تانن، انورتين،امولسيون و گلوكوزيدي بهنام اوكوبين، دياستاز، هتروزيد، مواد رنگي،

ساكارز (درتخم)، پكتين، اسيد سيتريك، ساپوزيد (در برگ) و در خاكستر آن املاح مختلفسديم، منيزيم، پتاسيم بهطور فراوان موجود است.

قسمت مورد استفاده بارهنگ برگهاي خشك شده و بندرت تازه، دانه و ريشهآن است. برگهاي آن در بهار تا پيش از زمان گل دادن جمعآوري ميشود و بهسرعتدر آفتاب در 40 تا 50 درجه سانتيگراد بايد خشكانده شود.

خواص و اثرات دارويي: طبع بارهنگ سرد و خشك است.

بارهنگ كبير داراي خواص قابض، تببر، تونيك، نرمكننده، تصفيهكنندهخون، ضد اسهال، محرك، معرق، مدر، ضد رماتيسم و ضد اسهال خوني، ضدالتهاب كليه و مثانه، و ضد باكتري است.

بارهنگ كبير در موارد خونرويهاي ريوي، وجود خون در اخلاط، عفونتهايمجاري تنفسي، التهابات چشمي، بيماريهاي كبدي، زردي، استفراغ، رفعناراحتيهاي آسم مرطوب و برونشيتي، اسهالهاي ساده و خوني، ورم مخاطدهان، درد دندان، التيام زخم، كوليك، مالاريا، سوزاك، احساس سوزش در لولهمري، نزله مجاري ادرار و دستگاه هضم، رفع تحريكات در نزلههاي مزمن برونشها استفاده ميگردد.

در استعمال خارجي بكار بردن كِرِم بارهنگ در معالجه جوشهاي صورت،جوش غرور، جوش ناحيه بيني، زنخدان و گونهها و زخمهاي جلدي توصيه شدهاست.

جوشانده 10 گرم ريشه يا برگ بارهنگ در 150 گرم آب بهصورت حمام چشمدر رفع ورم پلك و ورم ملتحمه مفيد است.

برگ تازه و له شده بارهنگ اثر خنثيكنندگي سم حشرات و گزيدگي زنبور داردو جهت رفع خارش و تحريكات پوستي استفاده ميشود.

از جوشانده 100 گرم ريشة بارهنگ در يك ليتر آب بهصورت غرغره برايدرمان گرفتگي صدا و تورم خرخره استفاده ميشود.

جوشانده برگ تازه بارهنگ چند ساعت در آب زخمها را از آلودگي حفظميكند و باعث سرعت التيام و بهبود زخم ميگردد.

جوشانده مقداري برگ بارهنگ (بهمدت 5 دقيقه) در شير پس از صاف كردن وسرد شدن به پوست صورت ماليده ميشود. كه باعث نرم و شاداب شدن پوست وجلوگيري از بروز ناراحتيهاي ناشي از گرما و اشعه خورشيد ميگردد.

جوشانده برگ بارهنگ در استعمال داخلي براي جلوگيري از خونريزي بواسيرو زيادي خون عادت ماهيانه زنان مفيد است.

جوشانده دانه بارهنگ در استعمال داخلي در رفع اسهال، رفع بيماريهايالتهاب كليه و مثانه استفاده ميگردد.

دم كرده يا جوشانده ملايم 2 تا 4 گرم برگ بارهنگ بهعنوان تب بر و دارو جهترفع نزلههاي ششي مصرف ميشود.

از دم كرده يا جوشانده 2 تا 4 گرم برگ بارهنگ بهعنوان داروي رفع درد دندانو رفع درد گوش و رفع سردرد ميتوان استفاده نمود.

از دم كرده 2 تا 4 گرم از دانه بارهنگ بهعنوان داروي ضد تشنج مصرفمينمايند.

ضماد حاصل از برگ بارهنگ بهصورت موضعي بهعنوان داروي ضدبواسيراستفاده ميشود.

دو مشت برگ بارهنگ را در يك ليتر آب جوش دم كنيد. از اين دمكرده برايدرمان اسهال و اسهال خوني، ورم امعاء روزانه 5 تا 6 فنجان بنوشيد. از دم كردهفوقالذكر در موارد برونشيت و تنگي نفس نيز بهكار ميرود.

جوشانيده 25 تا 50 گرم ريشه يا برگ بارهنگ در دو ليوان آب پس از هرغذايك استكان با كمي شكر براي درمان آسم، برونشيت مزمن، خونريزي ريه(هموپتيزي) تناول نماييد.

دم كرده يا جوشانده 50 گرم برگ بارهنگ در يك ليتر آب براي درمان اسهال ويا در موارد تنگي نفس و التهابات ريوي بهكار ميرود.

باديان ختائي Illicium Verum Hook.f.از خانواده ماگنوليا MagnoliaceaeانگليسيStar anise , Aniseنامهاي رايج: باديان خطائي، انيس چيني، انيس ستارهاي، آنيسون نجمي،آنسيون بري.باديان ختائي درختچهاي است به ارتفاع 3 تا 4 متر داراي شاخههاي ضخيم وبرگهاي آن خزانناپذير و هميشه سبز است. برگها ضخيم كه در قسمت انتهائيشاخهها قرار دارد. گلهاي آن درشت، زيبا، منفرد و شامل سه كاسبرگ و شش گلبرگاست، گلبرگها از خارج به رنگ سفيد مايل به زرد ولي از داخل قرمزرنگند. رنگميوه خاكستري قرمز يا قهوهاي زنگاري است. ميوه رسيده اين گياه را باديانمينامند و تنها قسمت مورد استفاده آن است و بوي مطبوع و معطر شبيه بويرازيانه دارد. طعم آن معطر و كمي شيرين است.باديان ختائي حاوي اسانسي است كه شامل آنتول، اِل فلاندرن، دي ـ پينن،متيل چاويكول ميباشد. ميوه آن داراي اسيد انيسيك، اسيد شيكيمينيك، آلفا ـپينن، ليمونين و مواد ديگري شامل موسيلاژ، قند، روغن ثابت، پروتئين و...ميباشد.قسمت مورد استفاده باديان ختائي ميوه آن است و بهندرت از برگها و پوست وچوب آن استفاده بهعمل ميآيد.خواص و اثرات داروئي: طبع باديان ختائي گرم و خشك است. باديان ختائيداراي اثري مقوي معده، محرك و ضد رماتيسم، بادشكن و زيادكننده ترشحاتشير، مدر، قاعدهآور، شاداب كننده، ضد بلغم، ضد انگل، دافع اخلاط غليظ است.اسانس انيس ضد نفخ است و خلطآوري ملايم است. باديان ختائي در موارد تسهيل تنفس، تسريع گردش خون و تنظيم فرمانقلب، رفع بادهاي جمع شده در معده، هضم غذاي سنگين، كوليك، تهوع وسياهسرفه، خناق، فتق، يبوست و تسكين قي كردن، لومباگو، تب استفادهمينمايند.به سبب تأثيري كه برروي دستگاه عصبي و ماهيچهاي دارد در دردهاي معده وروده و دفع انقباضات دردناك اين اعضاء بهكار ميرود.از باديان در فرمول فراوردههاي زيبائي و خمير دندان جهت معطر ساختن آنهاوارد ميگردد.جوشانده 10 گرم باديان ختائي در 100 گرم آب مخلوط كرده، جوشانده وصاف ميكنند و در عرض روز فنجان فنجان مصرف ميكنند.باديان ختائي همراه با پرسياوشان و انجير را در موارد تنگي نفس و سرفهمصرف ميكنند.

بادآورد

Chicus benetictus L .

از خانوادهCompos

انگليسي:Carduvs , Tribulus terrestris , chardon Beni

بادآورد گياهي چند ساله، داراي ساقههايي خوابيده، بسيار منشعب و پوشيدهاز خارهاي كوچك است. برگهاي سه برگچهاي، باريك و نوك تير دارد.

گلهاي منفرد، به رنگ صورتي يا ارغواني و ميوهاي بهصورت پوشينه دارد. گلدر اواسط بهار تا اواخر تابستان باز ميشود.

بادآورد حاوي تركيباتي نظير تانن، اسيدهاي چرب، مادة تلخ، استرول،سينين، يك اسانس روغني، لعاب و خاكستر آن سرشار از مداد معدني است.

قسمت مورد استفاده بادآورد گياه كامل گلدار است.

خواص و اثرات دارويي: طبع بادآورگرم وخشك است. بادآورد دارايخاصيت مدر، تب بر، هضم كننده غذا، دافع كرم روده، تقويت كننده، معرق،اشتهاآور، آنتيبيوتيك، ضد رماتيسم، خنك كننده، قابض، مقوي دستگاه هاضمه وضد سرطان، تصفيهكننده خون، از بين برنده التهاب و ناراحتيهاي كبدي است.باد آورد در موارد بواسير، رماتيسم، سوءهاضمه، رفع ديستانتري، عدم دفعادارار، زخمها، باد سرخ، سرمازدگي، تيفوئيد، دفع كرمهاي روده، برونشيتهايمزمن و التهاب مخاط دهان، ناراحتيهاي كبد و تنظيم كار دستگاه گوارش، رفع تب وعفونتهاي كليه، كبد و معده مصرف ميشود.

بادآورد داراي طعمي گس، تلخ و ناپسند است.

اگر شيره بادآورد، با كمي قند جوشانده شود تا محلول غليظي از آن تهيه شودبهعنوان خنككننده جهت رفع التهاب مخاط و دهان ميتواند مصرف شود.

اگر از جوشانده يا دم كرده 30 تا 40 گرم برگ بادآورد تنها يا مخلوط با برگقنطوريون و افسنتين در يك ليتر آب براي درمان دردهاي معده يك فنجان قبل ازهروعده غذا تناول شود بسيار مؤثر است.

در استعمال خارجي گذاشتن شيره گياه روي زخمهاي باز، از چركين شدن آنهاجلوگيري ميكند.

جوشانده برگ بادآورد را بهصورت كمپرس توان روي زخم و سرمازدگيگذاشت.

دم كرده 5 گرم گلها و برگ بادآورد در يك ليوان آب جوش بهمدت دهدقيقه بعداز هروعده غذا يك فنجان، داروئي قطعي در جلوگيري از قي و بهم خوردگي زمانحاملگي در خانمهاست.كوبيده اعضاي گياه جهت رفع آماس و اورام بهكار ميرود.

دم كرده بادآورد را براي درمان بواسير بهصورت نشستن در محلول بادآورد به كار ميبرند.

بابونه رومي

Anthemis nobilis L .

از خانواده كاسني Compositae

انگليسيChamomile , Roman Chamomile , Common Chamomile

نامهاي رايج: بابونه، بابونه حقيقي، بابونج، بابونه شيرازي، بابونق

بابونه رومي گياهي است پايا به بلندي 20 تا 30 سانتيمتر و بسيار معطر است.

ساقه آن به رنگ سبز مايل به سفيد است و برگها تناوب بسيار بريده بريده وپوشيده از كرك است. گلهاي آن مجتمع در يك طبق كه بهطور منفرد در انتهاي

ساقةگل دهنده در تابستان ظاهر ميشود. در هرطبق گلهاي سفيد در اطراف دايره وگلهاي زرد در قسمت مدور و برجستة وسط طبق قرار دارند.

در گياه بابونه رومي تركيباتي نظير تانن، اسانس فرار و روغني آنيه مِن، صمغ،مواد تلخ، قند، يك آلكالوئيد به نام آنتِمين، يك گلوكوزيد تلخ، اسيد آنتِميك،اسيد فسفريك فيتوسترول، گوگرد وجود دارد.

قسمت مورد استفاده دارويي گياه بابونه رومي كاپيتول خشك شده آن است.گلها را در روزهاي خشك از اواسط تير تا پاييز ميچينند و هرچه سريعتر در سايه درحرارت كمتر از 35 درجه سانتيگراد خشكانده شود.

خواص و اثرات دارويي: طبع بابونه رومي گرم و خشك است.

از نظر خواص درماني محرك، مقوي معده، لطيف كننده، تحليل برنده باد،ضدامراض عصبي، ضد تشنج، تب بر، ضد التهاب، ضد اسپاسم، مدر، تنظيم كنندةقاعدگي و قاعدهآور، ضد عفوني كننده، التيام بخش زخمها، شيرافزا، اشتهاآور،كرمكش، هضم كننده غذا، صفراءبر و نيرو بخش است.

بابونه رومي در موارد سوء هاضمه، رفع سردرد، تحليل ورمها، ورم ملتحمه،دردهاي رماتيسمي، خرد كردن سنگ مثانه، تسكين دردهاي قاعدگي، ورم معده،قطرهقطره ادرار كردن، افزايش ترشح شير، زخمها، بندآمدن و كم بودن ترشحاتعادت ماهيانه، رفع تب و لرزههاي تبهايِنوبهاي بهكار ميرود.

در استعمال خارجي دم كرده بابونه رومي به شكل كمپرس ميتوان جهتدرمان پلك متورم يا ورم ملتحمه روي موضع مورد نظر قرار داد.

بهعنوان ضدعفوني كننده و التيام دهنده زخم، ميتوان دم كردة بابونه رومي رابهصورت كمپرس روي زخمها و دملهاي پا قرار داد.

روغن بابونه: گل بابونه خشك در 6 برابر وزنش روغن زيتون ريخته و روي آتشبگذاريد تا به مدت 25 ساعت بجوشد. سپس با فشار از صافي پارچه

ظريفيبگذرانيد. از اين روغن براي سرعت بخشيدن بهعبور رودهاي و درمانتشنجهايروده بهصورت تنقيه بهكار ميرود. اين روغن از طريق مالش

روي موضع برايدرمان رماتيسم اعجاز ميكند. در موارد قولنجهاي باد و نفخ روي شكم ميمالند.بسيار مؤثر است. دم كرده 4 ـ 2 گرم گل گياه در يك فنجان آب جوش پس ازگذراندن از صافي و افزودن شكر براي درمان ناراحتيهاي عصبي، همچنين در مواردسوءهاضمه، نفخ دارد روده مورد استفاده قرار ميگيرد. دم كرده 20 ـ 10 كرم گلبابونه رومي در يك ليتر آب جوش به مدت 30 دقيقه براي اسپاسم و تسكيندردهاي عصبي تناول ميشود.

دم كرده 5 گرم گل بابونه در 500 گرم آب جوش پس از صاف كردن جهتتقويت معده مصرف ميشود و به علت تهوعآور بودن براي تسهيل عمل استفراغفنجان فنجان خورده ميشود.

در استعمال خارجي ضماد لوسيون و حمام فرآوردههاي بابونه رومي اثرقاطعي در ضد عفوني زخمهاي عميق، زخم انگشتان، اولسر زانو، رفع التهاب ورمچشم و مخاط دهان، حلق و لثه دارد.

گرد گلهاي بابونه رومي براي درمان اگزماهاي مرطوب و دردناك و زخمهايكچلي بهصورت پاشيدن گرد برروي اعضاء مصرف ميشود.

مصرف آن در دردهاي عصبي ناحيه كمر در هنگام گريپ، سردردهاييكطرفه، دردهاي صورت اثر تسكين دهنده ظاهر ميكند.

بابا آدم

Arctium Lappa L .

از خانواده كاسني Compositae

انگليسيBurdock , Cockle _ bur , Hur _ bur _ Bur

نامهاي رايج: اراقيطون، راس الحمامه، فيل گوش، لوف كبير، برگ آدم،فيلجوش، باردان.

بابا آدم گياهي است علفي دوساله كه ارتفاع آن از 80 سانتيمتر تا 2 مترميرسد. ساقهاش راست و پرشاخ و برگ با كركهاي زبر و خشن است.

برگها پهن، درشت و بيضوي است. گلهاي آن داراي خارهاي قلاب مانند استكه به لباس ميچسبد. پهناي برگها تا 50 سانتيمتر ميرسد.

ريشه گياه دراز و كمي ضخيم و دوكي شكل است.

ريشه بابا آدم داراي مقادير زيادي كربناتدوپتاس و نيتراتدوپتاس, اينولين،ماده چرب به مقدار كم، گلوكوزيدي به نام لاپين، يالاپوزيد و رزينهاي مختلف،لعاب، تانن، اسيدهاي لينولئيك و اولئيك، كه در برگ وجود دارد.

قسمتهاي مورد استفاده بيشتر ريشة تازه و برگ بابا آدم و گاهي دانه و ساقهاست كه در اسفند يا ارديبهشت ماه سال دوم برداشت ميشود.

خواص و اثرات دارويي: طبع بابا آدم گرم و خشك است.

بابا آدم داراي خواص تصفيه كننده خون، مدر، معرق، ضد رماتيسم، ضدنقرس، مقوي، آنتي فلوژيستيك، پاك كننده، صفراءآور، ضد حساسيت ميباشد.

در موارد عفونتهاي جلدي، جوش غرور جواني، رفع عوارض سفليس،سرخك، سنگ كليه، رفع جوشهاي صورت، باد مفاصل، تبهاي دانهاي، نقرس، بالابردن اوره، كلسترول خون، قولنجهاي كبدي، نزلههاي ششي مزمن، خيز عموميبدن، پايين آوردن قند خون، درمان ديابت، سرطان، اسكوربوت و مسموميت مورداستفاده قرار ميگيرد.

در استعمال خارجي جوشانده 30 گرم ريشه بابا آدم در 14 آب جوشانيده ازماليدن لوسيون حاصله باعث تقويت پوست سر و جلوگيري از ريزش مو ميشود.

براي درمان عفونتهاي جلدي 50 گرم ريشة بابا آدم مخلوط با 400 گرم آب و400 گرم شكر مخلوط كرده روي آتش ملايم بگذاريد تا به مايع غليظي تبديل شوداز محلول حاصله روزي سه قاشق سوپ خوري را در آب گرم حل كرده و تناولنمائيد.

برگ بابا آدم براي اخراج سنگ و حبس البول مفيد است.

نسخه جهت جلوگيري از ريزش موي سر: جوشاندن سه مشت ريشه باردان در 20 دقيقه در آب و يا لوسيون حاصل از جوشاندن يك مشت مخلوط ريشهباباآدم و آويشن بهمدت 5 دقيقه مورد استفاده قرار مي گيرد .

در استعمال داخلي مقدار مصرف ريشه بابا آدم 40 تا 60 گرم در هر1000 گرمگياه تازه به مقدار 3 فنجان در روز ميباشد.

تخم بابا آدم بهعنوان داروي ضد كرم روده، رفع جوش و دانههاي صورت،آبسههاي چركي و انفلوانزا و ناراحتيهاي گلو و حلق، مصرف ميكنند.

دم كرده 5 تا 10 گرم ريشه بابا آدم در يك استكان آب جوش و تناول آن بعد ازهرغذا با كمي قند در مورد درمان آبله، سرخك، سرخجه استفاده ميشود.

نسخه جهت جلوگيري از ريزش موي سر: له شده 100 گرم ريشه بابا آدممخلوط با 50 گرم ريشه تازه گزنه در نيم ليتر روم Rum ماليدن لوسيون حاصل رويسر براي تقويت پوست سر و جلوگيري از ريزش مو مصرف ميشود.

با بكار بردن آن در معالجه زخمهاي مزمن، اولسرهاي زانو، سوختگيها،التهاب مخاط دهان و گلو، آب آوردن نسوج، اختلالات ناشي از تركيبات جيوهنتايج نيكوئي دارد.

له شده ريشه تازه بابا آدم، كورك و اگزماهاي خشك را بهبود ميبخشد.

ضماد برگهاي آن موجب تسكين درد و در ورم حاد مفاصل و رفع ناراحتيها والتهاب در بواسير ميشود.رگهاي قاعده ساقه و ريشه اين گياه داروئي جهت تقويت عصب چشائي ودرمان ضعف اعصاب است.

طرز تهيه شربت بابا آدم: ريشة تازه بابا آدم يك قسمت، بعلاوه هشت قسمتگياه، بعلاوه هشت قسمت شكر ميجوشانند تا به قوام آمده و شربت بابا آدمحاصل شود.

انجدان رومي

Levisticum Officinale Koch

از خانواده جعفري يا چتريان Umbelliferae

انگليسي Lavage

نامهاي رايج: زيره كوهي، كاشن، كاشم، كرفس جبلي، كاشم رومي.

انجدان رومي گياهي چند ساله، علفي و پاياست، داراي ريشهاي ضخيم باانشعابهاي كم است. ارتفاع آن به 2 متر ميرسد. برگها ضخيم و گوشتي به رنگ سبزتيره و براق است. گلهاي زردرنگي به شكل چترهاي سفت دارد. ميوه آن تخممرغيكمتر از يك سانتي متر به رنگ زرد مايل به قهوهاي و بسيار معطر است. تمامقسمتهاي گياه بويي قوي شبيه به بوي كرفس دارد.

انجدان رومي حاوي رزين، اسانس فرار، انواعي از قندها، اسيد ماليك، ومشتقات كومارينياست .

قسمت مورد استفاده دارويي انجدان رومي ريشه خشك و تخم آن است كهريشه در پاييز سال دوم گردآوري و پس از برش طولي در سايه يا آفتابميخشكانند.

خواص و اثرات دارويي: طبع انجدان رومي گرم و خشك است

انجدان رومي داراي خاصيت مدر، ضد نفخ، قاعدهآور، ضد انگل معده وروده، مقوي معده، هضم كننده غذا، اشتهاآور، ضد بلغم است.

زيره كوهي در موارد استسقاء ، گرفتگي و انسداد كبد، سنگ مثانه، سرفههايسرد و تنگي نفس، سوء هاضمه، دفع انگل معده و روده، رفع مسموميت، صرع،فلج، سياتيك و رماتيسم بهكار ميرود.

زيره كوهي داراي اثر پيشابآور، بويژه در خيز عمومي است.

باعث تحريك اشتها شده و هضم كننده غذاست و دردهاي ناشي از نفخ شكمرا تسكين ميدهد.

خوردن آن باعث رفع سموم جانوران سمي ميشود.

استفاده از بخور زيره كوهي براي نفخ و التهاب غشاء مخاطي برونشها نتايجخوبي بههمراه دارد.

جوشانده يك قاشق غذاخوري ريشه گياه در يك ليتر آب در استعمال خارجيبهعنوان ضد درد براي درمان خيز عمومي، رماتيسم، سياتيك، فلج، و درد كمرمصرف ميشود.

دم كرده يا جوشانده 20 ـ 15 گرم ريشه زيره كوهي در يك ليتر آب بهعنوان مدرو قاعدهآور مصرف ميشود.

دم كرده تخم آن داراي خاصيت بادشكن دارد.